Perfore alüminyum levhada açık alan oranı, levhanın belirli bir bölgesinde deliklerin kapladığı yüzeyin o bölgenin toplam yüzeyine oranıdır. Delik çapı tek bir deliğin büyüklüğünü gösterir. Açık alan oranını hesaplamak için ayrıca delik merkezleri arasındaki mesafeyi ve deliklerin nasıl dizildiğini bilmek gerekir. Örneğin iki levhada da 5 mm çaplı delik bulunabilir. Delik aralığı veya dizilim değiştiğinde aynı büyüklükteki bir bölgeye farklı sayıda delik sığar ve oran değişir. Bir projede önce hangi alanı karşılaştırdığınızı tanımlamak, sonrasında doğru hesabı seçmenizi sağlar.
Önce delik çapını ve merkezden merkeze aralığı ayırın
Bir perfore alüminyum levha çiziminde yuvarlak delik çapını d, komşu deliklerin merkezleri arasındaki mesafeyi p olarak okuyabilirsiniz. İki ölçüyü aynı birimde kullanın. Bir deliğin kenarından diğerinin kenarına kalan metal genişliği farklı bir ölçüdür. Eş çaplı iki yuvarlak delik için, iki merkezi birleştiren doğru boyunca bu genişlik p − d olur. Örneğin 5 mm çaplı delikler 8 mm merkez aralığıyla dizilmişse arada 3 mm metal kalır. Bu, yalnızca bir geometri hesabıdır. Bu genişliğin üretim ve kullanım için yeterliliği malzeme ve uygulamaya göre değerlendirilir.
Çizimde dikey ve yatay aralıklar farklıysa iki değeri ayrı yazın. Ayrıca sıranın nereden başladığını ve levha yönüne göre nasıl ilerlediğini belirtin. Özellikle ön yüzde yönlü bir desen isteniyorsa veya montajda komşu levhaların delikleri hizalanacaksa, yalnızca delik çapını işaretlemek yeterli olmaz. Bir referans kenarı belirleyip ilk tam deliğin merkezini o kenardan ölçmek, yerleşimi hem çizimde hem numunede aynı şekilde kontrol etmeyi sağlar.
Düz kare ve 60° şaşırtmalı dizilimleri hesaplayın
Yuvarlak delikler hem yatay hem dikey yönde eşit merkez aralığıyla düz kare dizilmişse desenin açık alan yüzdesi 78,54 × (d/p)² formülüyle hesaplanır. Eşit komşu merkez aralığına sahip 60° şaşırtmalı dizilimde katsayı 90,69 olur. Yuvarlak deliğin alanı iki düzende aynıdır. Fark, bir deliğe karşılık gelen tekrar alanının değişmesinden kaynaklanır. Bu katsayıları uzun delik, kare delik veya eşit olmayan hatve için kullanmayın. Böyle bir çizimde delik alanını ve o desenin tekrar hücresini ayrı hesaplayın.
5 mm çap ve 8 mm merkez aralığı için düz kare dizilimde açık alan yaklaşık %30,68, 60° şaşırtmalı dizilimde ise yaklaşık %35,43 olur. Örnekte çap ve hatve sabit kalır. Yalnızca dizilim değişir. Aynı 60° şaşırtmalı düzende, çapı 5 mm tutup merkez aralığını 9 mm’ye çıkardığınızda oran yaklaşık %27,99’a iner. Bu örnekler bir geometrinin oranını göstermek için verilmiştir. Belirli bir levha kalınlığına veya üretim kapasitesine dair bir değer ifade etmez.

Delikli bölge ile levhanın tamamını ayrı hesaplayın
Desen formülü, düzenli delik tekrarının bulunduğu bölgeyi tarif eder. Gerçek parçada bağlantı için deliksiz kenarlar, büyük boş bölgeler veya kesilmiş sıra sonları bulunabilir. Örneğin delikli bölgenin açık alanı yaklaşık %35,43 ve bu bölge levhanın toplam yüzeyinin %80’ini kaplıyorsa bütün parçanın açık alanı kabaca %28,34 olur. Bu çarpım, desenin düzenli dağıldığını varsayan bir ön tahmindir. Kenardaki eksik tekrarlar önem taşıyorsa çizimdeki gerçek açıklık alanlarını toplayıp levhanın tamamına bölün.
Ölçü tablosunda hangi yüzden ve hangi sınırdan hesap yapıldığını belirtin. Bir başka parçayla üst üste gelen ve montajda kapanan delikler varsa tasarım ekibi için geçerli açıklık, düz levhadaki sayıdan farklı olabilir. Ölçüm tanımı netse alıcı, üretici ve montaj ekibi aynı yüzdeyi farklı anlamlarda kullanmaz. Şartnameye bütün levha için bir alt sınır yazılacaksa, kenar boşluklarının bu hesaba dâhil edildiğini açıkça belirtin.
Uygulamaya ve imalata göre son dengeyi kurun
Daha yüksek açık alan tek başına daha iyi bir sonuç sağlamaz. Görsel geçirgenlik, ışık, hava geçişi veya elek açıklığı gibi amaçları önce sıralayın. Havalandırmada açık alan hesabı üzerinden ilk karşılaştırma yapılabilir. Gerçek hava akışı ise panel geometrisi, montaj ve çalışma koşullarına da bağlıdır. Benzer şekilde bir gölgeleme uygulamasında baktığınız açı, panel ile arka yüzey arasındaki mesafe ve aydınlatma algıyı değiştirebilir. Beklenen performansı yalnızca yüzdelik değer üzerinden kabul etmeyin.
Perfore levha hizmetini değerlendirirken alaşım, temper, kalınlık, delik çapı, merkez aralığı, dizilim ve kenar paylarını aynı çizimde gösterin. Dış ölçüleri ve varsa büküm çizgilerini de ekleyin. Büküm bölgesinden geçen delikler veya kenara çok yaklaşan sıralar varsa bunları imalat öncesinde ayrıca değerlendirin. Numune üzerinden delik çapını, desen yönünü ve kenar paylarını kontrol edin. Son olarak açık alan oranının hangi bölgeye ait olduğunu numune onayıyla birlikte kayda geçirin. İmalat veya montaj değiştiğinde yüzdeyi hangi sınırlar üzerinden yeniden hesaplayacağınız böylece baştan belli olur.
Son bir kontrol için farklı boyuttaki iki parçayı aynı tabloya alın. Her biri için desen yüzdesini ve bitmiş panel yüzdesini ayrı gösterin. Delik deseni her iki parçada aynı olsa bile sabit genişlikte bir kenar şeridi, küçük panelin yüzeyinde daha büyük yer tutabilir. Bu durumda desen yüzdesi aynı kalırken bitmiş panelin yüzdesi değişir. Özellikle tek şartnameyle birden çok panel ölçüsü tanımlanıyorsa, bu farkı çizim aşamasında görmek sonraki revizyonları kolaylaştırır.

